Huyện Đại Lộc District, Quảng Nam province, VN

MỌI MIỀN ĐẤT NƯỚC Trách nhiệm vụ xả lũ gây lụt nghiêm trọng ở Quảng Nam: Tại ... “quy trình” Chủ nhật, 18/10/2009, 01:34 (GMT+7) Sau cuộc tranh luận “nảy lửa” giữa tỉnh Quảng Nam với Công ty cổ phần Thủy điện A Vương (AVC) hôm 16-10, vấn đề “trách nhiệm thuộc về ai” sẽ được Bộ NN-PTNT kết luận trên cơ sở điều tra làm rõ trong thời gian tới. Tuy nhiên, qua cuộc tranh luận này có thể khẳng định, quy trình vận hành hồ thủy điện A Vương có vấn đề. Riêng ngày 29-9, toàn bộ huyện Đại Lộc và một số địa phương vùng hạ du sông Vu Gia bị cơn lũ lớn chưa từng có trong lịch sử nhấn chìm. Lũ đã qua hơn 15 ngày. Người chết đã chết, nhà sập đã sập… nhưng nỗi bàng hoàng và bức xúc của người dân vẫn còn hiển hiện. Tại các xã Đại Lãnh, Đại Hưng, Đại Sơn, Đại Hồng, Đại Đồng… hàng ngàn ngôi nhà bị chôn vùi trong hàng mét phù sa, nhiều căn nhà bị sập hoàn toàn. Còn trường hợp thương tâm như ông Trần Hảnh (78 tuổi, thôn 6 xã Đại Hưng) bị cơn lũ dâng đột ngột cuốn trôi. Người dân vùng lũ bức xúc cho rằng, việc xả lũ của hồ thủy điện A Vương là việc làm coi thường mạng sống, tài sản của người dân vùng hạ du. Trong báo cáo gửi UBND tỉnh Quảng Nam, ông Phan Đức Tính, Phó chủ tịch UBND huyện Đại Lộc, cho rằng: “Từ ngày có thủy điện A Vương, hàng năm Đại Lộc đều bị lũ lớn do chế độ xả lũ bất ngờ, không báo trước để địa phương chủ động đối phó gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tải sản”. Trong cuộc làm việc với AVC, ông Nguyễn Thanh Quang, Phó GĐ Sở NN-PTNT kiêm Phó BCH PCLB tỉnh Quảng Nam, bức xúc: Qua việc xả lũ gây ngập lụt vừa qua đã thể hiện những bất cập trong vận hành hồ chứa. Việc vận hành hồ A Vương hiện nay chỉ mới chú trọng đến hiệu quả phát điện, an toàn công trình mà chưa quan tâm đến vấn đề ngập lụt vùng hạ du. Theo thiết kế, dung tích phòng lũ của hồ A Vương chỉ 14,25 triệu mét khối - là quá nhỏ so với lượng nước đến hồ trong một trận lũ, không thể cắt lũ, chậm lũ cho vùng hạ du. Lưu vực hồ khá lớn (680km²) nhưng diện tích mặt thoáng của hồ ở mực nước dâng bình thường (cao trình 380m), chỉ có 9,9km² là quá nhỏ, hết sức bất lợi khi có lũ đến khiến mực nước hồ lên rất nhanh và hồ phải luôn trong tình trạng xả lũ. Việc xả lũ này lại chỉ thực hiện khi mực nước hồ đạt cao trình 380m, thường sẽ trùng với thời điểm xảy ra lũ lớn ở lưu vực sông Vu Gia, tạo nên một tổ hợp lũ bất lợi, dẫn đến mực nước lũ dâng cao và nhanh. Trong khi AVC xả lũ chỉ thông báo để đặt tỉnh trong tình trạng “sự đã rồi”. Không những thế, khi xả lũ, AVC không đưa ra cảnh báo dự báo mực nước, lưu lượng trên các sông vùng hạ du, khiến chính quyền và nhân dân vùng hạ du bị động, không kịp trở tay. Một điều đáng nói khác, trong quá trình tranh luận đã “lộ” ra nhiều bất cập trong vận hành hồ chứa A Vương. Theo AVC, hồ thủy điện A Vương có thể cắt lũ và giải hạn cho vùng hạ du nhưng trên thực tế, với thiết kế và quy trình vận hành hiện nay của hồ A Vương do Bộ Công thương ban hành thì thực chất quy trình này chú trọng vào hiệu quả phát điện, an toàn công trình chứ không quan tâm đến việc lũ ở hạ du. Việc hồ do AVC vận hành độc lập không có sự tham gia của tỉnh, nên khi AVC xả lũ, đã làm cho lũ chồng lên lũ, cả chính quyền và người dân vùng hạ du đều bất ngờ. Thậm chí, trong quá trình chỉ đạo PCLB ở Đại Lộc ngày 29-9 vừa qua, đích thân ông Lê Phước Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, điện thoại “xin” AVC dừng xả lũ, nếu không sẽ giết chết hàng ngàn con người vùng hạ du nhưng AVC vẫn mặc kệ, tiếp tục xả lũ theo “quy trình” và hậu quả là hàng chục ngàn ngôi nhà vùng hạ du bị lũ nhấn chìm. Tỉnh Quảng Nam căn cứ trên thực tế và khẳng định lũ lớn do AVC xả lũ hồ A Vương; còn AVC thì cho rằng mình vận hành hồ chứa theo đúng quy trình của Bộ Công thương ban hành nên không sai. Từ tranh luận của hai bên đã “lộ” ra bất cập trong quy trình xả lũ của AVC hiện nay. Ông Nguyễn Thanh Quang cho rằng, các bộ ngành cần phải điều chỉnh quy trình xả lũ hồ A Vương cũng như cần xây dựng quy chế vận hành liên hồ thủy điện trên địa bàn để khỏi xảy ra thảm họa. Bởi lẽ, hiện nay chỉ mới hồ A Vương hoạt động mà việc xả lũ đã gây ra thảm họa vùng hạ du, trong khi thượng nguồn các dòng sông ở Quảng Nam hiện nay có đến hàng chục dự án thủy điện. Nếu không có quy chế vận hành xả lũ liên hồ dưới sự điều hành của địa phương, mà cứ để mỗi hồ vận hành theo quy trình riêng của mình như A Vương hiện nay, thì hàng ngàn sinh mạng người dân vùng hạ du bị đe dọa là chuyện hiển nhiên. Lợi ích kinh tế, an toàn của hồ thủy điện và sinh mạng người dân phải được đặt lên cán cân để các bộ ngành lựa chọn để xây dựng quy trình vận hành hồ một cách hợp lý. Nếu không, thảm họa từ các “túi nước khổng lồ” của các hồ thủy điện miền Trung có thể xảy ra bất cứ lúc nào NGUYÊN KHÔI 50 nhà máy thủy điện trên hệ thống sông Vu Gia và Thu Bồn Theo quy hoạch, đến năm 2020, hệ thống sông Vu Gia và sông Thu Bồn (gồm các sông: sông Đắkmi, sông Giằng, sông A Vương, sông Bung, sông Côn, sông Tranh, sông Thanh) thuộc tỉnh Quảng Nam sẽ đầu tư xây dựng 50 nhà máy thủy điện lớn nhỏ với công suất ước khoảng hơn 3.000 MW. Hiện đã có 10 dự án được triển khai thực hiện, trong đó có Nhà máy Thủy điện A Vương vừa hoàn thành đưa vào sử dụng vào đầu năm 2009 với công suất 210 MW. Theo UBND tỉnh Quảng Nam, khi đưa vào vận hành 50 nhà máy thủy điện lớn nhỏ trên không chỉ góp phần tăng nguồn điện ước khoảng hơn 5 tỷ kWh/năm cho các tỉnh miền Trung, cải thiện môi trường, mà còn điều tiết lũ trên hệ thống sông Vu Gia và sông Thu Bồn. Tuy nhiên, theo nhiều tài liệu nghiên cứu của các nhà khoa học, việc đầu tư quá lớn và mật độ quá dày các nhà máy thủy điện trên hệ thống 2 con sông trên sẽ tác động lớn đến môi trường do rừng bị thu hẹp lại để xây dựng các hồ chứa nước; các con sông sẽ cạn kiệt vì các đập tạo ra nhiều đoạn sông chết; khả năng cắt lũ không cao do hệ thống các hồ chứa nằm theo kiểu bậc thang, hồ trên cao đổ xuống hồ bên dưới khi lũ tràn về và độ an toàn của các hồ chứa nước không bảo đảm do nằm trên độ dốc quá cao (trung bình từ 150 đến 382m so với mặt nước biển). Hiện các nhà khoa học đang kiến nghị UBND tỉnh Quảng Nam xem xét điều chỉnh lại quy hoạch xây dựng các nhà máy thủy điện trên hệ thống sông Vu Gia và sông Thu Bồn cho phù hợp với quy luật dòng chảy của các con sông và điều tiết được lũ cho hạ lưu. Trước đó, UBND tỉnh Quảng Nam đã điều chỉnh quy hoạch các dự án thủy điện từ 70 nhà máy xuống còn 50 nhà máy như hiện nay. H.NAM Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Tâm Hương (Khánh Hòa): Hơn 500 triệu đồng ủng hộ đồng bào bị bão lụt ở Đại Lộc (Quảng Nam) 16:22' 15/10/2009 (GMT+7) Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Tâm Hương vừa tổ chức đi thăm và tặng quà cho đồng bào bị thiệt hại do cơn bão số 9 gây ra ở huyện Đại Lộc (tỉnh Quảng Nam). Hơn 2.000 suất quà được Công ty trao tặng gồm: gạo, mì tôm, dầu ăn, màn… và tiền mặt, tổng trị giá hơn 500 triệu đồng. Ngoài ra, Công ty còn tặng quà, tiền mặt cho 78 bà mẹ Việt Nam Anh hùng ở các xã: Đại Mỹ, Đại Hưng, Đại An, Đại Hòa… Đại Lộc là huyện miền núi khó khăn và bị thiệt hại nặng nề nhất trong cơn bão số 9 vừa qua ở Quảng Nam với 8 người thiệt mạng, 206 người bị thương; hơn 35.000 nhà dân bị ngập từ 1- 4,5m (chiếm 95% số nhà dân toàn huyện); 90 ngôi nhà bị sập; 32 nhà tốc mái 100%; 450 nhà tốc mái trên 50%; 1.213 nhà tốc mái dưới 50%; tổng thiệt hại vật chất ước tính 611,2 tỷ đồng vi cán bộ phụ trách xã lũ muốn làm phép tạo thiên tai cho vui trên sinh mạng và tài sản nhân dân. Sau lũ đến đói Vụ đông ở Quảng Nam: Khó khăn ! Cuối tháng 10 này là nông dân xứ Quảng lại bắt tay vào việc gieo trồng rau vụ đông, khó khăn đang đè nặng lên vai họ... Bão và lũ dữ không chỉ khiến hàng nghìn hécta rau đang xanh mơn mởn mất trắng hoàn toàn mà nhiều diện tích còn bị cát đá bồi lấp rất nghiêm trọng. Cuối tháng 10 này là nông dân xứ Quảng lại bắt tay vào việc gieo trồng rau vụ đông, khó khăn đang đè nặng lên vai họ... Thương lắm những đồng rau Sáng 13/10, về vùng cát Duy Hải và Duy Nghĩa của huyện Duy Xuyên, Quảng Nam, nhìn những đồng rau trơ trọi, xơ xác mà thấy thương người dân ở nơi còn lắm khó khăn này. Thấy 4 sào rau húng, mã đề, cải cay lên xanh ngút ngàn, vợ chồng anh Trần Đồng (thôn Lệ Sơn, xã Duy Nghĩa) mừng như phất cờ trong bụng. Chồng bảo với vợ, thu hoạch lứa rau này chắc chắn sẽ ẵm về không dưới 20 triệu đồng. Toàn bộ số tiền ấy sẽ dành để sửa lại căn nhà nhỏ tạm bợ và lo tiền học phí cho tụi nhỏ. Tuy nhiên, niềm vui không tày gang, mưa dầm dề, rồi lũ án ngữ suốt nhiều ngày, đám rau nào cũng bầm dập, thối úng khiến cái ước mơ có được căn nhà mới của đôi vợ chồng nghèo này cũng chỉ là... mơ ước. Không chỉ anh Đồng, cả nghìn hộ dân tại 2 địa phương vừa nêu cũng cùng chung cảnh ngộ. Bởi, ngoài một diện tích rau ăn lá rất lớn bị mất trắng thì hơn 500 ha khoai lang ở nơi này cũng hư hại nặng nề. Ông Phạm Đình Xuân – Phó Phòng NN&PTNT Duy Xuyên thông tin thêm, không riêng vùng cát, hàng chục hécta rau chuyên canh ở khối phố Mỹ Hoà (thị trấn Nam Phước), thôn Lệ Bắc, Thanh Châu (xã Duy Châu), thôn Lang Châu Bắc (xã Duy Phước) cũng tan tành vì bão lũ... Mấy ngày nay, ngược lên những làng rau chuyên canh rộng mênh mông ở Đại Lộc, đâu đâu cũng thấy cảnh tiêu điều. Nắng như đổ lửa nhưng trên đồng đất Bàu Tròn (xã Đại An) – vựa rau lớn nhất Quảng Nam vẫn đông nghịt nông dân. Không ai nói với ai một lời, tất cả đều lặng lẽ đánh vật với những lớp bùn non dày đặc. Vừa lom khom lượm mấy trái đu đủ non vàng choé màu đất, bà Lê Thị Bảy vừa bảo: “Nếu trời không hại thì đầu tháng 11 tới đây thu hoạch 5 sào đu đủ này tôi sẽ bỏ túi hơn 25 triệu đồng. Còn chừ, mót lại từng trái đem ra chợ bán, cao tay lắm cũng chỉ được vài trăm nghìn đồng.”. Xem ra, bà Bảy vẫn còn may mắn hơn nhiều người. Bởi, không ít gia đình nơi đây làm rau cải, hành, rau húng, khổ qua, bồ ngọt, mồng tơi... thì chẳng còn được thứ gì để mà mang ra chợ. Tất cả đều thối và vàng như nước lũ. Khôi phục sản xuất: Khó đủ bề! Chừng nửa tháng nữa thôi là nông dân Quảng Nam triển khai gieo trồng rau vụ đông để kịp cung ứng cho nhu cầu hằng ngày của người tiêu dùng và hướng đến thị trường Tết. Vậy nhưng, ngoài những ngổn ngang do cơn lũ dữ gây ra chưa được khắc phục thì nhiều gia đình lại nơm nớp lo thiếu nguồn giống để sản xuất. 800 triệu đồng mua hạt giống hỗ trợ dân vùng lũ Chiều 13/10, ông Nguyễn Thanh Quang – Giám đốc Sở NN-PTNT Quảng Nam cho biết: Vụ đông này, toàn tỉnh sẽ triển khai sản xuất ít nhất 5 nghìn ha rau (chủ yếu là rau ăn lá). Ngành nông nghiệp đã chính thức đề nghị UBND tỉnh cấp 800 triệu đồng từ nguồn Quỹ phòng chống thiên tai để mua hạt giống hỗ trợ cho nông dân ở những vùng bị thiệt hại nặng nề trong đợt bão lũ vừa qua. Theo ông Quang, với số tiền trên, lượng hạt giống chỉ đảm bảo cho việc gieo trồng khoảng 1 nghìn ha, số diện tích còn lại nông dân phải tự lo liệu... Không chỉ 2 sào rau đang tươi tốt bị mất trắng, do nằm sát sông, ngần ấy diện tích đất canh tác của ông Nguyễn Ngọc Chạy (khối phố Mỹ Hoà, thị trấn Nam Phước, huyện Duy Xuyên) cũng bị một lượng lớn cát đá bồi lấp nghiêm trọng. Ngay khi lũ rút, vợ chồng ông Chạy nhanh chóng bắt tay vào việc cải tạo nhưng đến thời điểm này mới chỉ giải quyết được 30-40% khối lượng. Đâu riêng gì ông Chạy, không ít gia đình ở vựa rau chuyên canh rộng hơn 5 ha này cũng đang từng ngày hì hục đưa những nổng cát cao ngất và mấy đống rơm, bèo khổng lồ ra khỏi ruộng mình. Cần nói thêm, tình trạng cát đá bồi lấp không phải chỉ xảy ra ở Mỹ Hoà mà cả nghìn ha đất chuyên canh rau tại Thăng Bình, Điện Bàn, Phú Ninh, Đại Lộc, Hội An... cũng cùng chung số phận. Những ngày qua, đi đến đâu cũng thấy nông dân dùng xẻng xúc cát đổ lên xe rùa đẩy ra sông trút. Tuy nhiên, tiến độ vẫn diễn ra rất chậm chạp do khối lượng bồi lấp quá lớn. Tiếp xúc với nhiều nông dân cũng như lãnh đạo các địa phương, chúng tôi được biết, cái khó nhất bây giờ là bị động về nguồn giống rau. Bà Lương Thị Hay (xã Điện Minh, huyện Điện Bàn) lo lắng: “Dù giá cả đã bắt đầu tăng mạnh nhưng hạt rau muống, cải cay, xà lách còn dễ tìm mua chứ giống hành, hẹ thì chắc chắn là cực kỳ khan hiếm. Có tiền, chưa chắc có giống”. Theo bà Hay, trong vòng chưa đầy 1 tháng, không chỉ Quảng Nam mà rất nhiều tỉnh ở khu vực miền Trung này liên tiếp bị 3 cơn lũ lớn hoành hành, vì vậy toàn bộ diện tích hành, hẹ úng thối hoàn toàn, biết lấy đâu ra củ để mà nhân giống. Trong khi đó, nhu cầu của người tiêu dùng ở thời điểm từ nay đến Tết là rất lớn. Rõ ràng, đây quả là một bài toán rất khó, cần sự vào cuộc khẩn trương của ngành liên quan để giúp nông dân hoán giải.